چرا RAID جایگزین بکاپ نیست؟

در دنیای امروز که اطلاعات ارزشمندترین دارایی سازمان‌ها و حتی کاربران شخصی به شمار می‌رود، حفاظت از داده‌ها اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. بسیاری از افراد و شرکت‌ها برای جلوگیری از از دست رفتن اطلاعات به سراغ تکنولوژی‌های مختلف ذخیره‌سازی و امنیتی می‌روند. یکی از این تکنولوژی‌ها RAID است که مخفف Redundant Array of Independent Disks می‌باشد. RAID امکان افزایش سرعت و بهبود تحمل خطا را در ذخیره‌سازی فراهم می‌کند، اما پرسش مهم این است:
آیا RAID می‌تواند جایگزین مناسبی برای بکاپ باشد؟

پاسخ کوتاه و قاطع این است: خیر، RAID هرگز نمی‌تواند جایگزین بکاپ باشد.
در این مقاله، به‌طور کامل بررسی می‌کنیم که چرا RAID و بکاپ کارکردهای متفاوتی دارند، چه محدودیت‌هایی وجود دارد و چرا باید در کنار RAID همیشه بکاپ‌گیری را نیز در نظر گرفت.

جهت اطلاع از شرایط تعمیر هارد SSD برروی لینک مربوطه کلیک نمایید.

RAID چیست و چه نقشی در ذخیره‌سازی داده‌ها دارد؟

RAID یک تکنولوژی برای ترکیب چندین هارد دیسک است تا کارایی و یا قابلیت اطمینان ذخیره‌سازی افزایش یابد. RAID در چندین سطح (RAID 0، RAID 1، RAID 5، RAID 10 و غیره) پیاده‌سازی می‌شود و بسته به نوع انتخابی می‌تواند:

• سرعت خواندن و نوشتن داده‌ها را افزایش دهد.

• قابلیت تحمل خطا را فراهم کند.

• دسترسی به داده‌ها را پایدارتر کند.

برای مثال:

• RAID 0 داده‌ها را بین دیسک‌ها تقسیم می‌کند و سرعت بالایی دارد اما هیچ ایمنی در برابر خرابی ندارد.

• RAID 1 داده‌ها را آینه‌وار در دو دیسک ذخیره می‌کند، بنابراین اگر یکی خراب شود، دیگری اطلاعات را نگه می‌دارد.

• RAID 5 و RAID 6 ترکیبی از سرعت و قابلیت تحمل خطا هستند.

با وجود این ویژگی‌ها، RAID بیشتر به عنوان راهکاری برای افزایش پایداری و سرعت سیستم شناخته می‌شود، نه به عنوان جایگزین بکاپ.

تفاوت اساسی RAID و بکاپ در مدیریت اطلاعات

برای درک بهتر تفاوت RAID و بکاپ، باید بدانیم هرکدام چه کاری انجام می‌دهند:

• RAID تضمین می‌کند که در صورت خرابی یک یا چند هارد، سیستم همچنان بدون از دست دادن داده‌ها کار کند. این یعنی دسترس‌پذیری بالا (High Availability).

• بکاپ نسخه‌ای جداگانه و مستقل از داده‌هاست که معمولاً در یک مکان دیگر نگهداری می‌شود و در صورت پاک شدن، خراب شدن یا حملات سایبری، امکان بازیابی اطلاعات را فراهم می‌کند.

به بیان ساده:

• RAID = پایداری و دسترس‌پذیری بیشتر

• بکاپ = بازیابی اطلاعات پس از نابودی یا حذف شدن آن‌ها

محدودیت‌های RAID در برابر از دست رفتن داده‌ها

RAID علی‌رغم مزایای خود، محدودیت‌های مهمی دارد که آن را برای جایگزینی بکاپ ناکافی می‌کند:

1. حذف تصادفی داده‌ها: اگر کاربر یا نرم‌افزار به اشتباه فایلی را پاک کند، RAID همان فایل حذف‌شده را در تمام دیسک‌ها همگام‌سازی می‌کند.

2. آلودگی به ویروس یا باج‌افزار: اگر سیستم شما آلوده شود، داده‌های روی تمام دیسک‌های RAID نیز آلوده خواهند شد.

3. خرابی سخت‌افزاری گسترده: در صورت آتش‌سوزی، نوسانات شدید برق یا ضربه فیزیکی، کل آرایه RAID از بین می‌رود.

4. خطای نرم‌افزاری یا سیستمی: یک خطای سیستمی ممکن است کل داده‌ها را از بین ببرد، حتی اگر دیسک‌ها سالم باشند.

5. محدودیت در بازیابی نسخه‌های قدیمی: RAID نمی‌تواند نسخه‌های قبلی فایل‌ها را بازگرداند، در حالی که بکاپ این امکان را دارد.

بیشتر بخوانید : ۶ روش برای بررسی وضعیت سلامت هارد اینترنال و اکسترنال

سناریوهای رایجی که RAID نمی‌تواند از اطلاعات محافظت کند

برای درک بهتر، چند مثال واقعی:

• کارمندی به اشتباه پوشه مهمی را حذف می‌کند. RAID نمی‌تواند آن را بازگرداند.

• یک باج‌افزار همه فایل‌ها را رمزگذاری می‌کند. در این حالت RAID کاملاً بی‌فایده است.

• سرور RAID شما دچار حریق یا سرقت فیزیکی می‌شود. بکاپ آفلاین تنها راه بازیابی خواهد بود.

• نیاز به دسترسی به نسخه یک فایل در هفته گذشته دارید. RAID چنین قابلیتی ندارد اما بکاپ دارد.

مزایای ترکیب RAID با بکاپ در استراتژی حفاظت از داده‌ها

بهترین رویکرد این است که RAID و بکاپ را مکمل یکدیگر بدانیم:

• RAID → اطمینان از اینکه سیستم شما همواره فعال است و از کار نمی‌افتد.

• بکاپ → تضمین می‌کند در صورت از دست رفتن یا آسیب به داده‌ها، بتوانید آن‌ها را بازیابی کنید.

استفاده همزمان از RAID و بکاپ باعث می‌شود:

• داده‌هایتان در برابر حذف، ویروس و خرابی سخت‌افزار ایمن شوند.

• زمان ازکارافتادگی (Downtime) کاهش یابد.

• خیال شما بابت نگهداری اطلاعات راحت باشد.

بیشتر بخوانید : چگونه پارتیشن پاک شده در ویندوز ۱۰/۱۱ را ریکاوری کنیم؟

راهکارهای پیشنهادی برای داشتن بکاپ مطمئن در کنار RAID

برای داشتن یک استراتژی قدرتمند حفاظت از داده‌ها:

1. از قانون ۳-۲-۱ استفاده کنید: سه نسخه از داده داشته باشید، روی دو نوع رسانه ذخیره کنید و یکی از آن‌ها را در مکان دیگری نگه دارید.

2. بکاپ‌های آفلاین و ابری: ترکیب هاردهای اکسترنال و فضای ابری بهترین گزینه است.

3. بکاپ خودکار: با نرم‌افزارهای بکاپ‌گیری منظم، از خطای انسانی جلوگیری کنید.

4. آزمایش دوره‌ای بکاپ‌ها: همیشه بررسی کنید بکاپ‌ها قابل بازیابی هستند.

بیشتر بخوانید : بهترین راه‌حل مشکل عدم شناسایی هارد اکسترنال بعد از اتصال به تلویزیون

سخن پایانی

RAID ابزاری قدرتمند برای افزایش سرعت و پایداری ذخیره‌سازی است، اما هرگز نمی‌تواند جایگزین بکاپ باشد. RAID در برابر خطاهای انسانی، ویروس‌ها، باج‌افزارها و خرابی‌های فیزیکی ایمن نیست. تنها با داشتن بکاپ منظم و ایمن است که می‌توان از داده‌ها به بهترین شکل محافظت کرد. بنابراین، بهترین راهکار ترکیب RAID و بکاپ در کنار هم است تا هم دسترس‌پذیری بالا داشته باشید و هم امنیت اطلاعات.

سوالات متداول

۱. آیا RAID می‌تواند جلوی حذف شدن تصادفی فایل‌ها را بگیرد؟
خیر، RAID داده‌های حذف‌شده را در تمام دیسک‌ها تکرار می‌کند و بازگردانی امکان‌پذیر نیست.

۲. تفاوت اصلی RAID و بکاپ در چیست؟
RAID برای افزایش پایداری و سرعت است، اما بکاپ برای بازیابی داده‌ها پس از خرابی یا حذف آن‌ها استفاده می‌شود.

۳. آیا داشتن RAID به تنهایی کافی است؟
خیر، RAID فقط دسترس‌پذیری را تضمین می‌کند. بدون بکاپ، اطلاعات در برابر بسیاری از تهدیدها آسیب‌پذیر هستند.

۴. بهترین روش بکاپ‌گیری در کنار RAID چیست؟
استفاده از قانون ۳-۲-۱، یعنی سه نسخه از داده‌ها روی دو رسانه مختلف و یک نسخه در محل جداگانه نگهداری شود.

۵. آیا RAID جایگزین مقرون‌به‌صرفه‌ای برای بکاپ است؟
خیر، RAID و بکاپ دو فناوری کاملاً متفاوت با اهداف متفاوت هستند و هیچ‌کدام جای دیگری را نمی‌گیرند.