هارد دیسک یکی از حیاتیترین بخشهای سیستمهای کامپیوتری است که تمام اطلاعات ارزشمند کاربران در آن ذخیره میشود. هرچند این قطعه بهظاهر مقاوم به نظر میرسد، اما در واقعیت بسیار حساس و آسیبپذیر است. یکی از مشکلات رایج، ضربه خوردن هارد دیسک است که میتواند منجر به صدای غیرعادی، کندی سیستم، شناسایی نشدن هارد یا حتی از دست رفتن کامل دادهها شود. در چنین شرایطی، مهمترین دغدغه کاربران، بازیابی اطلاعات است. در این مقاله به بررسی صفر تا صد ریکاوری هارد دیسک ضربه خورده میپردازیم.
جهت اطلاع از شرایط تعمیر هارد SSD برروی لینک مربوطه کلیک نمایید.
دلایل آسیبپذیری هارد دیسک در برابر ضربه
هارد دیسکها به دلیل ساختار مکانیکی خود، به شدت در برابر ضربه و شوکهای فیزیکی آسیبپذیر هستند. درون این دستگاهها، صفحات مغناطیسی (پلاترها) وجود دارند که اطلاعات بر روی آنها ذخیره میشود. این صفحات با سرعتهای بالا میچرخند و هد خواندن/نوشتن بر روی آنها حرکت میکند. هر گونه ضربه یا لرزش ناگهانی میتواند باعث جابهجایی هد از موقعیت صحیح خود شود و در نتیجه منجر به خراشیدگی یا آسیبدیدن صفحات مغناطیسی شود. این نوع آسیبها معمولاً غیرقابل تعمیر هستند و میتوانند منجر به از دست رفتن دائمی دادهها شوند.
علاوه بر ساختار مکانیکی، طراحی و مواد استفاده شده در هارد دیسکها نیز نقش مهمی در آسیبپذیری آنها دارند. بسیاری از هارد دیسکها از پلاستیک و فلزات سبک ساخته شدهاند که ممکن است در برابر فشارهای شدید و ضربات ناگهانی مقاومت کافی نداشته باشند. همچنین، دماهای بالا و رطوبت نیز میتوانند به عملکرد هارد دیسک آسیب بزنند و خطر خرابی را افزایش دهند. به همین دلیل، نگهداری صحیح و اجتناب از قرار دادن هارد دیسک در محیطهای پرخطر میتواند به کاهش احتمال آسیبدیدگی آن کمک کند.
هارد دیسکها دارای ساختاری مکانیکی هستند. دیسکهای مغناطیسی و هد خواندن/نوشتن در فاصلهای بسیار کم از هم قرار دارند. کوچکترین ضربه یا تکان شدید میتواند باعث تماس هد با سطح دیسک و ایجاد خط و خش شود.
مهمترین دلایل حساسیت هارد به ضربه:
- ساختار مکانیکی و وجود قطعات ظریف متحرک
- سرعت بالای چرخش پلاترها (۵۴۰۰ تا ۷۲۰۰ دور در دقیقه)
- حساسیت هدها به فشار حتی در حد چند گرم
- نداشتن مقاومت فیزیکی در برابر سقوط یا تکان شدید
جهت اطلاع از شرایط بازیابی اطلاعات هارد برروی لینک مربوطه کلیک نمایید.
نشانههای هارد دیسک ضربه خورده
پس از وارد شدن ضربه، هارد معمولاً علائم مشخصی از خود نشان میدهد:
- شنیدن صدای تقتق یا کلیک مداوم از هارد
- کند شدن شدید در انتقال دادهها
- شناسایی نشدن هارد توسط سیستم عامل
- نمایش ظرفیت اشتباه یا خطا در بوت
- هنگ کردن سیستم هنگام دسترسی به اطلاعات
آیا بازیابی اطلاعات از هارد ضربه خورده امکانپذیر است؟
پاسخ کوتاه: بله، اما با محدودیتها.
ریکاوری هارد ضربه خورده بستگی به میزان آسیب دارد:
اگر هد آسیب دیده ولی پلاتر سالم باشد، امکان ریکاوری بالاست.
اگر سطح دیسک خشیده شده باشد، بخشی از اطلاعات برای همیشه از دست میرود.
در صورتی که موتور یا بورد هارد آسیب دیده باشد، نیاز به تعویض قطعه در کلین روم وجود دارد.
بیشتر بخوانید : ۶ روش برای بررسی وضعیت سلامت هارد اینترنال و اکسترنال
روشهای ریکاوری هارد دیسک ضربه خورده
۱. اقدامات اولیه بعد از ضربه
بلافاصله سیستم را خاموش کنید تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود.
از اجرای نرمافزارهای ریکاوری روی هارد آسیبدیده خودداری کنید.
هارد را باز نکنید؛ چون کوچکترین گرد و غبار میتواند پلاترها را غیرقابل استفاده کند.
۲. استفاده از تجهیزات تخصصی
ریکاوری هارد ضربه خورده به تجهیزات و دانش تخصصی نیاز دارد:
کلین روم (اتاق تمیز) برای باز کردن هارد بدون ورود گرد و غبار
دستگاه PC-3000 برای خواندن اطلاعات از هدهای آسیبدیده
تعویض هد یا موتور هارد در صورت لزوم
۳. بازیابی اطلاعات نرمافزاری (در شرایط خاص)
اگر هارد هنوز توسط سیستم شناسایی میشود اما کند یا دارای خطا است، میتوان با نرمافزارهای ریکاوری داده مثل R-Studio یا EaseUS بخشی از اطلاعات را بازیابی کرد.
نکات طلایی برای جلوگیری از آسیب بیشتر
- هرگز هارد ضربه خورده را به صورت مستقیم به سیستم متصل نکنید.
- اگر اطلاعات ارزشمند است، فوراً به مراکز معتبر ریکاوری مراجعه کنید.
- از باز کردن هارد در محیط خانگی یا غیرتخصصی خودداری کنید.
- همیشه از دادههای مهم خود بکاپ داشته باشید تا در مواقع بحرانی دچار مشکل نشوید.
بیشتر بخوانید : بهترین ظرفیت هارد برای کارهای روزمره
هزینه ریکاوری هارد ضربه خورده
ریکاوری دادهها از هارد دیسکهای ضربهخورده میتواند یک فرآیند پیچیده و هزینهبر باشد. هزینه این خدمات به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله شدت آسیب، نوع هارد دیسک (داخلی یا خارجی)، و حجم دادههایی که باید بازیابی شوند. در برخی موارد، اگر آسیب فیزیکی جدی باشد، ممکن است نیاز به باز کردن هارد دیسک در یک محیط تمیز (Clean Room) باشد که این امر هزینه را به طور قابل توجهی افزایش میدهد. همچنین، برخی از شرکتها ممکن است هزینههای اضافی برای مشاوره اولیه یا بررسی وضعیت هارد دیسک دریافت کنند.
علاوه بر این، انتخاب شرکت مناسب برای ریکاوری دادهها نیز بر هزینه نهایی تأثیر میگذارد. برخی از شرکتها با ارائه خدمات سریع و تضمین بازیابی دادهها، هزینههای بالاتری را درخواست میکنند. در مقابل، شرکتهای کوچکتر یا مستقل ممکن است قیمتهای رقابتیتری داشته باشند، اما کیفیت خدمات آنها ممکن است متفاوت باشد. به همین دلیل، قبل از انتخاب یک سرویس ریکاوری، توصیه میشود که تحقیقات لازم را انجام دهید و نظرات مشتریان قبلی را بررسی کنید تا بهترین گزینه را با توجه به نیازهای خود انتخاب کنید.
هزینه بازیابی اطلاعات بستگی به موارد زیر دارد:
- میزان آسیب به هد یا پلاتر
- ظرفیت و نوع هارد (اینترنال، اکسترنال، لپتاپی یا دسکتاپی)
- نیاز به تعویض قطعات یا خیر
بهطور کلی، هزینه ریکاوری هارد ضربه خورده از ریکاوری ساده بسیار بالاتر است.
سخن پایانی
هارد دیسک ضربه خورده یکی از حساسترین موارد در بازیابی اطلاعات است. هرگونه اقدام ناآگاهانه میتواند شانس ریکاوری را کاهش دهد. بنابراین اگر اطلاعات ذخیره شده روی هارد برایتان اهمیت دارد، بهترین راهکار مراجعه به مراکز تخصصی مجهز به کلین روم و ابزارهای استاندارد است. در کنار این، داشتن بکاپ منظم تنها راه مطمئن برای جلوگیری از استرس ناشی از از دست رفتن دادههاست.
پرسشهای متداول
۱. آیا میتوان هارد ضربه خورده را در خانه تعمیر کرد؟
خیر، باز کردن هارد بدون تجهیزات استاندارد احتمال نابودی کامل دادهها را بالا میبرد.
۲. اگر هارد ضربه خورده صدا بدهد، شانس ریکاوری وجود دارد؟
بله، اما باید توسط کارشناسان در کلین روم بررسی و در صورت نیاز هد تعویض شود.
۳. آیا نرمافزارهای ریکاوری برای هارد ضربه خورده مناسب هستند؟
تنها در شرایطی که هارد هنوز شناسایی شود، میتوان از نرمافزار استفاده کرد؛ در غیر این صورت باید از روش سختافزاری بهره گرفت.
۴. بهترین راه جلوگیری از مشکل هارد ضربه خورده چیست؟
استفاده از محافظ فیزیکی