هارد دیسکها یکی از حیاتیترین قطعات ذخیرهسازی اطلاعات شخصی و سازمانی هستند. ساختار فنی این دستگاهها به گونهای است که هرگونه آسیب به اجزای کلیدی مانند هد میتواند منجر به از دست رفتن کامل یا بخشی از دادهها شود. تعویض هد هارد و بازیابی اطلاعات، فرایندی کاملاً تخصصی و حرفهای است که نیازمند دانش، تجربه و تجهیزات ویژه میباشد. در این مقاله به صورت کامل مراحل، اهمیت، خطرات احتمالی و نکات کلیدی این فرایند را بیان میکنیم.
اگر قصد ریکاوری هارد ssd را دارید برروی لینک مربوطه کلیک نمایید.
هد هارد دیسک چیست و چرا آسیب میبیند؟
هد هارد، یا همان Head، نقش خواندن و نوشتن دادهها را مستقیماً بر عهده دارد. این قطعه کوچک روی بازویی خاص قرار میگیرد و با فاصلهای کمتر از میکرون، اطلاعات را از روی دیسک مغناطیسی میخواند یا روی آن مینویسد. علتهای مختلفی میتواند به هد هارد آسیب بزند؛ از جمله شوک و ضربه فیزیکی، خاموشی ناگهانی سیستم، ورود گرد و غبار در محیطهای غیر استاندارد، کیفیت پایین ساخت هارد یا حتی ناسازگاری ولتاژ برق. شایعترین نشانههای خرابی هد، صدای تقتق یا صدای ممتد از داخل هارد، شناخته نشدن هارد توسط سیستم یا نمایش اشتباه ظرفیت است.
نشانههای خرابی هد هارد دیسک
تشخیص سریع ایراد هد نقش مهمی در موفقیت عملیات بازیابی اطلاعات دارد. برخی از مهمترین نشانههای خرابی این قطعه عبارتند از:
- صدای کلیک یا تق تق منظم و تکراری از هارد دیسک
- عدم شناسایی هارد توسط بایوس یا سیستم عامل
- نمایش ظرفیت صفر یا بسیار ناچیز
- کند شدن شدید سرعت خواندن یا نوشتن دیتا
- قفل شدن سیستم هنگام دسترسی به فایلها
- نمایش ارورهایی مانند “I/O Device Error” یا “Disk Not Found”
در صورت مشاهده این نشانهها، هرگز هارد را مجدداً روشن نکنید و سریعاً با یک مرکز بازیابی تخصصی تماس بگیرید.
بیشتر بخوانید : نکات مهم در بازیابی اطلاعات هارد دیسک خراب
چرا تعویض هد هارد تنها باید در مراکز تخصصی انجام شود؟
فرایند تعویض هد، بسیار حساس و خطرناک است؛ زیرا هرگونه دخالت ناآگاهانه میتواند باعث آسیب دائمی به سطح دیسک و نابودی کامل اطلاعات شود. باز کردن هارد در محیطهای معمولی و بدون کلین روم موجب ورود گرد و غبار به پلاتر و ایجاد خط و خش روی سطح آن میشود. همچنین، انتخاب هد جایگزین باید بر اساس مشخصات فنی دقیق و سازگاری ۱۰۰ درصدی با مدل و شماره سریال دیسک صورت گیرد. این موارد تنها توسط کارشناسان مجرب و با ابزارهای تخصصی امکانپذیر است.
مراحل تعویض هد هارد و بازیابی اطلاعات
در مراکز تخصصی بازیابی، تعویض هد طی مراحل زیر انجام میشود:
- بررسی اولیه و عیبیابی فنی:
قبل از هر اقدامی، هارد توسط کارشناسان بررسی میشود تا میزان آسیب، مدل دقیق هد و امکان بازیابی سنجیده شود.
- باز کردن هارد در کلین روم:
برای جلوگیری از ورود گرد و غبار، هارد در محیط ایزوله کلین روم باز میشود.
- انتخاب هد جایگزین:
هد مشابه (هم مدل و هم ورژن فریمور) انتخاب شده و جایگزین هد معیوب میگردد.
- تعویض هد:
توسط ابزارهای خاص و نیروی انسانی آموزش دیده، هد جدید با دقت بسیار بالا نصب میشود.
- بررسی عملکرد و آمادهسازی جهت ریکاوری:
پس از نصب، هارد تست میشود تا از درجریان بودن صحیح هد و امکان خواندن دادهها اطمینان حاصل گردد.
- ریکاوری اطلاعات:
در نهایت، با نرمافزارهای تخصصی و سختافزارهای ریکاوری، اطلاعات موجود روی هارد استخراج و بازیابی میشود.
بیشتر بخوانید : راهکار رفع خطای “Drive Not Detected” و ریکاوری
خطرات تعویض نادرست هد هارد
یکی از بزرگترین ریسکهای تعویض نادرست یا غیراصولی هد، آسیب فیزیکی به سطح دیسک است. حتی خراش ریز روی پلاتر میتواند بخشی از اطلاعات را برای همیشه نابود کند. علاوه بر این، استفاده از هد غیراستاندارد یا ناسازگار نیز منجر به از کار افتادن کامل هارد خواهد شد. به همین دلیل هیچگاه نباید این فرایند را به افراد غیر حرفهای یا مراکز نامعتبر سپرد.
آیا همیشه پس از تعویض هد، دادهها بازیابی میشوند؟
خیر؛ تعویض موفقیت آمیز هد لزوماً تضمینکننده بازیابی کلیه دادهها نیست. عواملی مثل میزان آسیب وارد شده به سطح دیسک، مدت زمان خرابی، دفعات تلاش ناموفق و باز بودن هارد در محیطهای غیر استاندارد بر شانس بازیابی اطلاعات تاثیرگذارند. هرچه هارد سریعتر و بدون دستکاری به مرکز تخصصی تحویل شود، شانس بازگردانی کامل دادهها بیشتر خواهد بود.
هزینه و زمان تعویض هد هارد
هزینه تعویض هد هارد و بازیابی اطلاعات بستگی به مدل هارد، میزان آسیبدیدگی، کمیاب بودن قطعه و حجم اطلاعات قابل بازیابی دارد. معمولاً این فرایند زمانبر بوده و بسته به شرایط هارد ممکن است چند روز تا یک هفته طول بکشد. توصیه میشود قبل از هر اقدامی، برآورد هزینه و مدت زمان مورد نیاز را از مرکز دریافت نمایید.
سخن پایانی
تعویض هد هارد و بازیابی اطلاعات، عملیاتی کاملاً تخصصی و حساس است که فقط توسط کارشناسان حرفهای و در مراکز مجهز باید انجام شود. سپردن هارد آسیبدیده به دست افراد غیر متخصص، میتواند منجر به حذف دائمی دادههای ارزشمند شما گردد. پس از مواجهه با نشانههای خرابی هد، بهترین کار خاموش کردن دستگاه و مراجعه سریع به کارشناسان بازیابی اطلاعات است. پیشگیری، نگهداری صحیح و تهیه نسخه پشتیبان منظم بهترین راه حفاظت از دادهها هستند.
سوالات متداول درباره تعویض هد هارد و بازیابی اطلاعات
۱. آیا بعد از تعویض هد، هارد مثل روز اول کار میکند؟
خیر؛ پس از تعویض هد، معمولاً هارد برای کاربری روزمره پیشنهاد نمیشود و فقط جهت استخراج اطلاعات مورد استفاده قرار میگیرد.
۲. هزینه تعویض هد هارد چه مقدار است؟
هزینه بستگی به مدل هارد و میزان آسیب دارد. برای اطلاع دقیق، باید هارد بررسی شود و برآورد قیمت ارائه گردد.
۳. آیا خودمان میتوانیم هد هارد را تعویض کنیم؟
خیر؛ این فرایند بسیار تخصصی است و بدون تجهیزات کلین روم و دانش فنی منجر به نابودی اطلاعات خواهد شد.
۴. چرا باید سریعاً پس از خرابی هارد به مرکز ریکاوری مراجعه کنیم؟
زیرا هرگونه تاخیر یا تلاش غیر تخصصی میتواند باعث بیشتر شدن آسیب و کاهش شانس بازیابی کامل اطلاعات گردد.
۵. تفاوت بازیابی اطلاعات پس از تعویض هد با بازیابی نرمافزاری چیست؟
در تعویض هد، مشکل فیزیکی برطرف میشود، اما در بازیابی نرمافزاری معمولاً اطلاعات حذف شده یا پارتیشنهای از بین رفته بدون آسیب فیزیکی بازگردانی میشوند.