در دنیای فناوری، هارد دیسک یکی از مهم ترین اجزای ذخیره سازی اطلاعات محسوب می شود. تمامی داده های ارزشمند کاربران از جمله عکس ها، فیلم ها، فایل های کاری و اطلاعات سازمانی درون این قطعه ظریف نگهداری می شود. با این حال، گاهی اوقات هارد دچار خرابی های فیزیکی می شود و دیگر قابل شناسایی نیست. در چنین شرایطی، یکی از اصطلاحاتی که زیاد شنیده می شود، «جراحی هارد» است. اما آیا واقعا می دانید جراحی هارد چیست و در چه مواقعی انجام می شود؟ در این مقاله از کانون بازیابی اطلاعات به صورت کامل و تخصصی این موضوع را بررسی می کنیم.
جهت اطلاع از شرایط تعمیر هارد SSD برروی لینک مربوطه کلیک نمایید.
جراحی هارد چیست و چه تفاوتی با ریکاوری نرم افزاری دارد؟
جراحی هارد در واقع به مجموعه اقداماتی گفته می شود که برای تعمیر یا بازسازی قسمت های فیزیکی و مکانیکی هارد انجام می شود. این کار معمولا زمانی صورت می گیرد که هارد آسیب سخت افزاری دیده و با روش های نرم افزاری قابل تعمیر نیست. در جراحی هارد، کارشناسان با باز کردن درب هارد در محیطی کاملا استریل و استاندارد (به نام کلین روم یا اتاق تمیز) قطعات داخلی آن را بررسی، تعویض یا ترمیم می کنند.
در مقابل، ریکاوری نرم افزاری زمانی انجام می شود که مشکل هارد منطقی یا نرم افزاری است، مانند حذف تصادفی فایل ها یا فرمت شدن پارتیشن ها. در این موارد نیازی به باز کردن فیزیکی هارد نیست و داده ها با استفاده از نرم افزارهای حرفه ای بازیابی می شوند. بنابراین می توان گفت جراحی هارد مرحله ای تخصصی تر و پرریسک تر از بازیابی نرم افزاری است.
بیشتر بخوانید : کاربرد رنگ بندی های هارد وسترن دیجیتال WD
در چه مواقعی نیاز به جراحی هارد داریم؟
جراحی هارد زمانی ضرورت پیدا می کند که آسیب وارد شده به قطعات داخلی هارد باعث از کار افتادن کامل آن شود. مهم ترین نشانه های خرابی فیزیکی هارد که به جراحی نیاز دارند عبارتند از:
- شنیدن صدای کلیک یا تق تق از درون هارد
- شناسایی نشدن هارد توسط سیستم
- روشن نشدن موتور داخلی هارد
- بوی سوختگی یا نوسان شدید برق
- افتادن یا ضربه خوردن هارد
- چرخش ناقص یا کند دیسک داخلی
در چنین شرایطی، نباید هارد را روشن یا به سیستم های دیگر متصل کرد، زیرا هرگونه اقدام اشتباه می تواند آسیب بیشتری به سطح دیسک ها وارد کند و احتمال بازیابی اطلاعات را کاهش دهد. بهترین کار، مراجعه فوری به مراکز تخصصی مانند کانون بازیابی اطلاعات است تا بررسی اولیه و جراحی در شرایط ایمن انجام شود.
جهت اطلاع از شرایط بازیابی اطلاعات هارد برروی لینک مربوطه کلیک نمایید.
مراحل انجام جراحی هارد در کانون بازیابی اطلاعات
جراحی هارد فرآیندی دقیق، حساس و چند مرحله ای است که توسط کارشناسان متخصص در محیط کنترل شده انجام می شود. این مراحل به طور خلاصه شامل موارد زیر است:
۱. بررسی و تشخیص نوع خرابی
در اولین مرحله، کارشناسان هارد را بررسی می کنند تا نوع خرابی (فیزیکی، الکترونیکی یا ترکیبی) مشخص شود. گاهی مشکل از برد الکترونیکی هارد است و نیازی به باز کردن درب هارد وجود ندارد. اما اگر آسیب به هد یا پلاترها وارد شده باشد، مرحله جراحی آغاز می شود.
۲. انتقال هارد به اتاق کلین روم
کلین روم یا اتاق تمیز محیطی است با هوای فیلتر شده و بدون گرد و غبار که برای باز کردن هارد طراحی شده است. چون کوچک ترین ذره غبار می تواند سطح دیسک را خراش دهد و اطلاعات را غیرقابل بازیابی کند، جراحی فقط باید در چنین فضایی انجام شود.
۳. باز کردن هارد و بررسی قطعات داخلی
در این مرحله، تکنسین به دقت درب هارد را باز می کند و قطعاتی مانند هد، موتور، بازوی متحرک و پلاترها را بررسی می نماید. در صورت مشاهده شکستگی هد یا گیر کردن بازو، عملیات تعویض هد یا تعمیر بخش آسیب دیده انجام می شود.
۴. جایگزینی قطعات معیوب
اگر هد یا سایر قطعات داخلی آسیب دیده باشند، با قطعات سالم از هارد مشابه (هم مدل و هم ظرفیت) جایگزین می شوند. این کار نیازمند دقت بالا و ابزارهای خاص مانند پنس ضد مغناطیس، ذره بین صنعتی و تجهیزات دقیق مکانیکی است.
۵. مونتاژ و تست عملکرد هارد
پس از تعویض قطعات، هارد مونتاژ شده و عملکرد آن در سیستم تست می شود. اگر هارد توسط سیستم شناسایی شود، اطلاعات موجود در آن از طریق تجهیزات مخصوص استخراج و بر روی حافظه دیگری منتقل می شود.
بیشتر بخوانید : ۶ روش برای بررسی وضعیت سلامت هارد اینترنال و اکسترنال
چرا جراحی هارد باید فقط در مراکز تخصصی انجام شود؟
جراحی هارد یکی از حساس ترین مراحل بازیابی اطلاعات است. کوچک ترین اشتباه در باز کردن درب هارد یا تماس ابزار با سطح پلاتر می تواند اطلاعات را برای همیشه از بین ببرد. متاسفانه برخی کاربران تصور می کنند با مشاهده چند ویدیو آموزشی می توانند هارد خود را در منزل باز کنند، در حالی که این کار یکی از بزرگ ترین اشتباهات ممکن است.
در مراکز تخصصی مانند کانون بازیابی اطلاعات تمامی مراحل جراحی توسط کارشناسان آموزش دیده انجام می شود. این مجموعه دارای کلین روم استاندارد و تجهیزات پیشرفته برای تعمیر انواع هارد از برندهای مختلف مانند Seagate، Western Digital، Toshiba و Fujitsu است. علاوه بر این، فرآیند جراحی و بازیابی تحت گارانتی کیفیت انجام می شود تا مشتریان با اطمینان کامل خدمات دریافت کنند.
بیشتر بخوانید : بهترین حافظه برای کامپیوتر خانگی و اداری کدام است؟
انواع خرابی هایی که نیاز به جراحی دارند
خرابی های فیزیکی هارد معمولا به چند دسته اصلی تقسیم می شوند:
- خرابی هد (Head Crash): رایج ترین نوع خرابی که باعث ایجاد صدای کلیک در هارد می شود. هد مسئول خواندن و نوشتن اطلاعات است و در صورت آسیب، نیاز به تعویض دارد.
- خرابی موتور یا پلاتر: در اثر ضربه یا فرسودگی ممکن است موتور هارد از چرخش باز بماند. در این حالت باید موتور در محیط کلین روم تعمیر یا تعویض شود.
- سوختن برد الکترونیکی: در صورت نوسان برق یا اتصال اشتباه کابل، برد هارد می سوزد. در این حالت ممکن است تنها با تعویض برد مشکل رفع شود.
- آلودگی سطح پلاتر: اگر سطح پلاتر خراش بردارد یا ذرات گرد و غبار روی آن بنشیند، خواندن داده ها دشوار می شود. در این حالت باید با ابزار خاص سطح پلاتر تمیز و ترمیم شود.
هزینه جراحی هارد چقدر است؟
هزینه جراحی هارد به نوع خرابی، مدل هارد، برند و میزان آسیب بستگی دارد. برای مثال، جراحی تعویض هد معمولاً هزینه بیشتری نسبت به تعمیر برد دارد. همچنین، در صورتی که نیاز به قطعه جایگزین باشد، قیمت آن به مجموع هزینه اضافه می شود. در کانون بازیابی اطلاعات پس از بررسی رایگان هارد، هزینه دقیق بر اساس نوع خرابی اعلام می شود و در صورت تایید مشتری، عملیات جراحی آغاز می گردد.
آیا پس از جراحی هارد، اطلاعات به طور کامل بازیابی می شود؟
در بیشتر موارد، بله. اگر سطح پلاتر آسیب ندیده باشد، پس از جراحی و تعمیر بخش های مکانیکی، اطلاعات به طور کامل بازیابی می شود. اما اگر سطح دیسک خراشیده یا داده ها از بین رفته باشند، ممکن است تنها بخشی از اطلاعات قابل بازگردانی باشد. کارشناسان کانون بازیابی اطلاعات قبل از شروع فرآیند جراحی، میزان احتمال موفقیت را به طور دقیق به مشتری اعلام می کنند تا تصمیم گیری آگاهانه انجام شود.
سخن پایانی
جراحی هارد یکی از پیچیده ترین و تخصصی ترین روش های تعمیر و بازیابی اطلاعات است. این فرآیند تنها زمانی انجام می شود که هارد دچار خرابی فیزیکی شده باشد و راه های نرم افزاری کارایی نداشته باشند. برای جلوگیری از آسیب بیشتر و افزایش احتمال موفقیت، توصیه می شود به هیچ وجه هارد را خودتان باز نکنید و آن را به مراکز معتبر و مجهز مانند کانون بازیابی اطلاعات بسپارید. این مجموعه با استفاده از تجهیزات کلین روم و تکنسین های مجرب، قادر است هاردهای آسیب دیده را با بالاترین درصد موفقیت جراحی و اطلاعات از دست رفته را بازیابی کند.
سوالات متداول
۱. آیا جراحی هارد با بازیابی اطلاعات تفاوت دارد؟
بله، جراحی هارد به معنی تعمیر فیزیکی قطعات داخلی است، در حالی که بازیابی اطلاعات شامل بازگردانی داده های از دست رفته با استفاده از نرم افزار یا تجهیزات تخصصی می شود.
۲. آیا هر نوع خرابی نیاز به جراحی دارد؟
خیر، تنها در موارد خرابی فیزیکی مانند شکستگی هد یا سوختن موتور نیاز به جراحی وجود دارد. خرابی های منطقی یا نرم افزاری بدون جراحی قابل رفع هستند.
۳. آیا باز کردن هارد در منزل برای جراحی خطرناک است؟
بله، باز کردن هارد در محیط غیر استریل باعث ورود گرد و غبار به داخل آن و از بین رفتن دائمی اطلاعات می شود.
۴. مدت زمان انجام جراحی هارد چقدر است؟
مدت زمان جراحی بسته به نوع خرابی بین چند ساعت تا چند روز متغیر است. در کانون بازیابی اطلاعات، ابتدا بررسی اولیه انجام شده و زمان دقیق به مشتری اعلام می شود.
۵. آیا پس از جراحی هارد، داده ها گارانتی دارند؟
بله، در کانون بازیابی اطلاعات داده های بازیابی شده دارای گارانتی کیفیت هستند و مشتریان می توانند از صحت و سلامت کامل اطلاعات اطمینان داشته باشند.